Beste V.I.M.-leden
We staan er weer, voor een nieuw jaar, een nieuw jaar betekent nieuwe kansen en nieuwe mogelijkheden. In de context van vandaag toch wel heel belangrijk. Maar laat ons eerst even terug blikken.
Het was een druk najaar… Druk ten gevolge van die ongelofelijke beslissing van het stadsbestuur die op 17 september plots, letterlijk als een donderslag bij heldere hemel, op ons neer viel. Dit zonder enig overleg, niet met het museumpersoneel, noch met subsidiërende instanties noch met de vrijwilligers. De boodschap was simpel: “we leggen de museumwerking stil. Er zal wel nog een erfgoedhuis zijn maar zonder personeel.”
De V.I.M., de museumgidsen, de stoom- en machinevrienden en de vrijwilligers in het museum hebben toen snel gereageerd – op de foto zie je de groep samen met het museumpersoneel, een groep van zo’n 80 mensen -. Ze hebben snel gereageerd om hun kwaadheid en hun ontgoocheling uit te drukken. Er was de open brief aan het stadsbestuur, er was de petitie (meer dan 8000 handtekeningen), de optocht (een 800 deelnemers), spandoeken, flyers en affiches. Ondertussen waren er enkele bijeenkomsten met de verantwoordelijke schepen in de museumraad en in de cultuurraad waar het ongenoegen en de ongerijmdheid van de beslissing werden uitgelegd. Ook de oppositie in de gemeenteraad verenigde zich en trok samen aan hetzelfde zeel.
Het mocht allemaal niet baten. De meerderheid bleef maar van één ding overtuigd: het museum is te duur, niet op maat van Izegem, een downsizing – of afbouw – zal de stadsfinanciën redden!
In het behoud van de beschermde stoommachine wordt -gelukkig- wel geïnvesteerd in de komende jaren. Het beschermde gebouw waarin de stoommachine zich bevindt, wordt aangepakt, geïsoleerd en bepleisterd.
Ondertussen is het zover. Het museum is gesloten. De kasten zijn leeg.
Maar wat nu?
Er is een mondelinge garantie dat de collecties bewaard blijven en er toch weer een museum komt. Niet meer met een erkenning door Vlaanderen op regionaal/bovenlokaal niveau, maar met een erkenning op lokaal niveau. Zonder jaarlijkse werkingssubsidies dus die tot vorig jaar 230.000 euro bedroegen. Met een personeelsbezetting van één voltijdse en één halftijdse persoon. Dit is het minimum aantal personeel dat door Vlaamse Overheid is vereist om ‘museum’ te mogen heten.
Wij vinden dit een kortzichtige visie, zonder enige ambitie. Een visie die voor Izegem ook weinig kan bijdragen. Een verlies aan kennis en ervaring rond borstel- en schoennijverheid, een verlies van de ziel van onze stad. Bovendien verdwijnt daarmee de uitstraling, de aantrekkingskracht voor toeristen, de economische meerwaarde.
Maar het is wel de realiteit waarmee we, zeker de volgende 5 jaar, moeten leven.
Hoe kunnen we dat als V.I.M. doen? Wat kan de V.I.M. betekenen in deze periode?
In de eerste plaats kunnen we toezicht houden op de bewaring, de instandhouding van de collectie, die nagenoeg volledig eigendom is van de stad. Er zijn slechts enkele langdurige bruiklenen. De borstel- en schoenmachines zijn hierbij het meest bedreigd omwille van hun omvang. Machines hebben ook een regelmatige onderhoudsbeurt nodig of het wordt echt oud ijzer dat niet meer aan de babbel te krijgen is. Het gaat nochtans om uniek erfgoed. Maar wat als ze plaats moeten maken voor de bib die de helft van de ruimte in Eperon d’Or zal innemen?
Ten tweede kan de V.I.M. optreden als waakhond. Alle voorbereidingen en beslissingen omtrent een nieuw, afgeslankt museum moeten nog gebeuren. Het College van Burgemeester en Schepenen besliste 2 weken geleden om studiebureaus te laten kandideren voor de inrichting. We weten dat in het bestek van de opdracht is opgenomen dat het museum over 450 m² zal beschikken. Dit is ongeveer de helft van de beschikbare publieke ruimte. De bib zal over de andere helft beschikken.
Trekken we ons daar niets van aan? Laten we hen, die ons vertrouwen beschaamd hebben, maar doen? Of nemen we ons vergrootglas en volgen we alles van heel nabij?
En ten slotte. Wordt de V.I.M. niet beter een vzw? Een vereniging met rechtspersoonlijkheid die kan praten met provinciale of Vlaamse Overheid. Een vereniging die andere subsidiëringen kan aantrekken dan waarvan een stedelijke instelling kan genieten? Dit alles met als doel opnieuw een museum te kunnen organiseren met activiteit op niveau zodat het museum niet volledig en alleen maar afhankelijk is van de goodwill van de politieke meerderheid.
Het VIM-bestuur wil dit engagement aangaan! Want we doen kritisch mee, ik zei het al als waakhond, om uiteindelijk de collectie, het erfgoed en ziel van de stad, te beschermen en blijvend te laten waarderen. We zijn ook Vrienden van het Stoom- en Stroommuseum en dat werkt op vandaag verder.
We willen vooral met een toekomstgerichte blik verder gaan als Vriendenorganisatie voor dit belangrijk Izegems erfgoed. Uiteraard kunnen we dat niet alleen. We hebben uw blijvende steun nodig. Een vereniging zonder leden is geen vereniging. Precies nu, in deze sfeer vol wantrouwen, moeten we sterk staan en een tegenwicht vormen voor wie het erfgoed wil minimaliseren. Een stad zonder geheugen, een stad zonder kennis van zijn verleden, verliest zijn identiteit, verliest zijn respect voor al wie ons is voorgegaan en aan de uitbouw van die stad heeft gewerkt…
Wij willen dus doorgaan, ook met de ‘gewone’ activiteiten die we onze leden aanbieden, zoals deze nieuwjaarsbijeenkomst, een uitstap of bezoek en het erfgoedcafé. De stoomvrienden houden alvast op Erfgoeddag 26 april het Stoom- en Stroommuseum open. En daarvoor bent u bij deze nu al vriendelijk uitgenodigd.
We hopen dat u met ons wil meegaan en als vriend van de erfgoedcollectie het reilen en zeilen wil blijven volgen en ondersteunen in deze moeilijke tijden met veel onzekerheden.
Hilde Colpaert
Voor het volledige VIM-bestuur
